Type Here to Get Search Results !

Network શું છે અને તેનાં પ્રકાર કેટલા છે? GujaratiEducation.com

શું તમને ખબર છે કે Network શું છે અને નેટવર્ક ના પ્રકાર, Network નો ઈતિહાસ શું છે. તેના વિષે સારી રીતે જાણો છો. ઘણા વર્ષો પહેલાં લોકો એક બીજા સાથે વાતચીત કરતા અને સંદેશાઓ મોકલતા. ત્યારે પણ લોકો નો એક જ ધ્યેય હતો Information share કરવાનો. પરંતુ એ સમયે આ એટલું સરળ નહોતું. 


લોકો ને ઘણા દિવસો લાગી જતા હતા એક information ને બીજી જગ્યાએ મોકલવામાં. આમાં લોકો ને ઘણી પરેશાની થતી હતી કે જાજો સમય લાગવો, દૂર સુધી જવા માટે થાક લાગવો, ક્યારેક તો information પહોંચતી જ નહીં. તમારા મનમાં એક સવાલ થતો હશે કે આ information નો મતલબ શું છે? તે કઈ પણ હોય શકે જેમ કે Message, Text, Photos, Document, Songs અને Videos.


ABACUS ના સમય થી જ Networking છે. ત્યારે ABACUS ને answer મોકલવા માટે ઉપયોગ થતો હતો. અત્યારે તે ABACUS ને Computer  માં રુપાંતરિત કર્યું છે.


અત્યારે પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે. તો ચાલો આપણે Networking શું છે તેના વિષે જાણીએ. 


Network શું છે? - What is Network in Gujarati

Network in Gujarati


બે કે બેથી વધુ કમ્પ્યુટર એક સાથે જોડવા તેને Network કહે છે. ડેટા શેર કરવા માટે તમે તેને Wire કે Wireless જોડી શકો છો. Wire Medium ની વાત કરીએ તો તે twisted pair cable, Coaxial cable અને Fiber Optics Cable માંથી કોઈ પણ હોય શકે. જો Wireless Medium ની વાત કરીએ તો તે Radio Wave, Bluetooth, Infrared કે Satellite માંથી કોઈ એક હશે. 


એક Network બીજા ઘણા Computers, servers, Mainframe, Network Devices નું collection હોય છે. જેમાં data sharing નું કામ હોય છે. એક Network નું સારું ઉદાહરણ Internet છે. જ્યાં લાખો લોકો એક બીજા સાથે જોડાઈને data share કરી શકે છે. Networking Devices જેવું Router શું છે, Hub, Switch, Modem આ બધા એક Network માં ઉપયોગ થાય છે. ઉપર આપેલ માહિતીને network કહે છે.


Network માં જોડાયેલા દરેક Computer ને Node કહે છે. આમ તો તે data sharing ની સાથે સાથે Resource Sharing જેવી Internet, Printer, File Servers ને શેર કરી શકો છો. Resource sharing મતલબ કે જ્યારે તમે Net cafe અને Cyber cafe જાવ છો ત્યાં તમે જોયું હશે કે ઘણા બધા Computers ને એક બીજા સાથે Connected કરેલા હોય છે જેને આપણે Network પણ કહી શકીએ. પરંતુ આ cafe માં એક કે બે જ printer હોય છે. જ્યારે તમે કોઈ પણ Computers માંથી print કરો છો તો એક જ printer થી print નિકળે છે. તો અહીં Network ની મદદથી આપણે એક Resource મતલબ કે એક printer ને share કરી રહ્યાં છીએ. તેને Resource Sharing કહે છે. 


દુનિયાનું સૌથી મોટું Network Internet છે. જેમાં આપણે દરરોજ કઈક share કરતાં રહીએ છીએ. એક નેટવર્ક ની મદદથી whats app માં Image, Video, Contact, song મોકલવાનું શક્ય બન્યું છે. આમ તો જ્યારે આપણે આપણા ફોનનો ઉપયોગ કરીએ છીએ ત્યારે ઘણા બધા કહેતા હોય છે કે નેટવર્ક નથી આવતું. આનો મતલબ છે કે આપણે બીજા મોબાઇલ ની સાથે અને ટાવરની સાથે Connected નથી. આ હતી થોડી જાણકારી What is Network in Gujarati. હવે આપણે Network ના માપદંડ કે પરિભાષા વિષે જાણીએ.


Network ના માપદંડ કે પરિભાષા

આ થોડા માપદંડ કે પરિભાષા થી બતાવી શકાય કે Network છે કે નહીં. જે Performance, Reliability, Security છે. દરેક વિષે વિસ્તારમાં જાણીએ. 


1. Performance

Performance ને આપણે ઘણી બધી રીતે માપી શકીએ છીએ. તેમાંથી Transmit Time અને બીજું Response Time ખાસ છે. જે સમય એક message ને એક Device થી બીજા Device સુધી પહોંચતા લાગે છે તેને Transmit Time કહે છે. એક request નો જવાબ દેવામાં જેટલો સમય લાગે છે તેને Response Time કહે છે. જો તમે ગૂગલ માં કંઈક Search કરો અને તેનું result આવતા લાગતાં સમયને Response Time કહે છે. 


Performance કોઈ બીજા factor પર પણ Depend કરે છે. યૂઝર્સ કેટલા છે, Transmission Medium શું છે, Hardware કે Software ક્યાં છે. આમ તો Performance ગોતવા માટે બે Networking Metrics નો ઉપયોગ થાય છે Throughput અને Delay. આમતોર પર આપણે throughput વધુ અને Delay ઓછું જોઈએ. 


2. Reliability

આનો મતલબ છે કે ભરોસાને પાત્ર હોવું. જ્યાં સુધી એક નેટવર્ક ભરોસાને પાત્ર નહીં હોય ત્યાં સુધી તે નેટવર્ક નહીં થઈ શકે. reliability અર્થ છે Accuracy of Delivery. કોઈ પણ device મા ડેટા ને મોકલીએ છીએ જો તમારો ડેટા link failure થયા વગર પહોંચી જાય છે તો તે ભરોસેમંદ છે. Link Failure થયા પછી ફરીથી Recover થવા માટે જેટલો સમય લાગે છે તેને Reliability કહે છે. 


3. Security

Security હોવા થી આપણે Unauthorized Access થી ડેટા ને protect કરી શકીએ છીએ. ડેટા ને damage થવાથી બચાવવા, ડેટા ગુમાવવાથી બચાવવા માટે Policies ને implement કરવું તે SECURITY નું કામ છે. જો ડેટા નેટવર્ક થી ચોરી થઈ જાય તો આપણો ડેટા Secure નથી તેમ કહી શકાય. Network Security હોવી ખૂબજ જરૂરી છે.


નેટવર્ક નો ઈતિહાસ - History Of Network in Gujarati

અત્યારે આપણે જે નેટવર્ક ની વાત કરીએ છીએ તેની શરુંઆત તો ઘણા વર્ષો પહેલાં 1960 થી 1970 માં થઈ ગઈ હતી. તે નેટવર્ક નું નામ ARPANET છે, જેને Advance Research Project Agency Network કહે છે. શરુંઆત માં આ નેટવર્કનો ઉદ્દેશ terminals અને remote job entry station ને mainframe ની સાથે જોડવાનો હતો. પરંતુ ARPANET માં તે સમયે Resource sharing નું Concept નાખવાનું મૂળભૂત પરિબળ હતું.


ARPANET તે સમયે ઘણું ભરોસેમંદ હતું કારણ કે તેમાં Circuit Switching ને બદલે PACKET Switching નો ઉપયોગ કરવામાં આવતો. ARPANET નો અમેરિકા ના Defense વિભાગ મા પણ ઉપયોગ થવા લાગ્યો જેનો ઉપયોગ ગુપ્ત મેસેજ મોકલી શકાય. તેને US ની અલગ અલગ University ને જોડવા માટે થતો, ઉદ્યોગપતિ પણ તેનો ઉપયોગ કરતા, ધીરે ધીરે તેને વધુ development કરતા ગયા. તે આજે દુનિયાનું સૌથી મોટું Network બની ગયું છે, તેને આપણે Internet કહીએ છીએ. 


Network Devices (Network માં ઉપયોગ થવા વાળા Devices)

જો એક નેટવર્ક છે તો તેમા ઘણા બધા device એક બીજા સાથે Connected રહે છે, ડેટા પણ આપલે થાય છે. અલગ અલગ computers થી થઈને ડેટા પસાર થાય છે. બે નેટવર્ક એકબીજા સાથે Connect કરવા માટે અને Computers ને LAN થી જોડવા માટે આપણે Network Devices જોઈએ. જેમ કે HUB, Repeater, Switch, Router, Modem, Bridge. જેના વિષે વિસ્તારમાં જાણીએ.


HUB

હબ શું છે? આ એક Basic Networking Devices છે. આ device physical Layer મા કામ કરે છે. તે માટે તે એક બીજા સાથે networking Devices ને Physically જોડે છે. આમ તો તે જે network માં Twisted pair કેબલ નો ઉપયોગ થાય છે, ત્યાં આ ડીવાઈસ નો ઉપયોગ થાય છે. તે packet ને બીજા ડીવાઈસ સુધી બદલાવ કર્યા વગર Forward કરવાનું કામ કરે છે. data packet ડીવાઈસ માટે છે કે નહીં તેની પરવાહ કર્યા વગર devices ને Transmit કરે છે. HUB બે પ્રકારનાં હોય છે. Active HUB અને Passive HUB.


Switch

સ્વિચ શું છે? આ Device પણ HUB ની જેમ જ Physical Layer પર કામ કરે છે. આ DEVICE HUB થી વધુ Intelligent છે. HUB માત્ર Data Packet ને forward કરે છે પરંતુ Switch Forwarding ની સાથે સાથે Filter પણ કરે છે. તે માટે તેને Intelligent કહે છે. 


જ્યારે Switch DATA Packet ને Receive કરે છે. ત્યારે તે તેને Filter કરીને Address ની શોધ કરે છે. અને તે device ને packet Forward કરે છે. આ માટે Switch CAM (Content Addressable Memory) table ને બનાવી રાખે છે. જેમાં Devices નું Address રહે છે. CAM ને Forwarding Table પણ કહે છે. 


Modem

મોડેમ શું છે? આજની Internet ની દુનિયામાં આનો દરેક ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે પણ ઘરે ઈન્ટરનેટ નો ઉપયોગ કરો છો, ત્યારે ડેટા બહારની દુનિયા થી આપણા Computer સુધી પહોંચે છે. પરંતુ આપણું કમ્પ્યુટર ડીજીટલ ડેટાને જ સમજે છે, જેવી કે Binary 0 અને 1. કેબલ માં ડેટા Analog signal ના રુપે જાય છે. 


મોડેમ Modulator અને Demodulator થી બનેલું છે. તમને ઉદાહરણ આપી સમજાવું, તમારા કમ્પ્યુટર માં જે ડેટા છે તે ડીજીટલ ફોર્મ માં છે. તે ડેટા ને આપણે બીજા કમ્પ્યુટર માં કેબલ દ્વારા મોકલવો છે. તેના માટે આપણે digital ડેટા ને analog માં Convert કરવું પડે છે તે કામ Modulator કરે છે. જ્યારે analog ડેટા કેબલ દ્વારા બીજા કમ્પ્યુટર માં જાય છે ત્યારે તે analog ડેટા ને digital માં convert કરવા પડે છે તે કામ Demodulator કરે છે. Telephone લાઈન માં તેનો ઉપયોગ થાય છે. 


Router

રાઉટર શું છે? તેના નામ પરથી જ તમને ખબર પડી ગઈ હશે કે તે Route સંબંધિત છે. બે network ની વચ્ચે route અને Traffic ને Control કરવાનું તે Device નું કામ છે. તે બે નેટવર્ક ને એક બીજા સાથે Wire અને Wireless medium થી જોડે છે. OSI Model ના Network layer માં તે Device કામ કરે છે. આજકાલ Wireless Router નો ઉપયોગ વધુ થાય છે. ટ્રાફિક પોલીસ ની જેમ જ તે ડેટા ને દિશા આપે છે. 


Bridge

બ્રિજ શું છે? જેવી રીતે Router બે અલગ અલગ Network ને Connect કરે છે તેમ જ Bridge બે Sub network ને Connect કરે છે. જેમ કે તે એક જ નેટવર્ક ના હોય છે. ઉદાહરણ લઈએ તો તમે બે કમ્પ્યુટર લઈને અને બે ફ્લોર ને Bridge ની મદદથી કનેક્ટ કરી શકો છો. 


Repeater

રિપીટર શું છે? આ એક Electronic Device છે. જે signal strength ને વધારે છે. તેને એમ પણ કહી શકો કે તે એક એવું Electronic Device છે જે Signal ને receive કરે છે અને તેને Re transmit કરે છે. Repeater signal Lost થવાથી બચાવે છે. તેના લીધે ડેટા ગુમ થયા વગર દૂર દૂર સુધી પહોંચે છે. 


જો એક કોલેજ ની હોસ્ટેલ અને કોલેજ ઘણી દૂર છે. જો હોસ્ટેલ અને કોલેજને કેબલ થી internet કનેક્શન દેવા માંગે છે. અંતર જાજુ હોવાથી ડેટા સારી રીતે Receiver સુધી પહોંચતો નથી અને ડેટા ગુમ થઈ જાય છે. એટલા માટે હોસ્ટેલ અને કોલેજ ની વચ્ચે લાગેલા કેબલની વચ્ચે એક Repeater લગાવવું પડશે. દરેક કેબલની data transmission distance માં Limitation હોય છે. 


અત્યાર સુધી તમે જાણી ગયા હશો કે Networking in Gujarati. Network શું છે અને નેટવર્ક ડીવાઈસ વિષે. હવે નેટવર્ક ના પ્રકાર વિષે જાણીએ. 



નેટવર્ક ના પ્રકાર - Types Of Network in Gujarati

આમ તો કેટલા પ્રકાર ના કમ્પ્યુટર Network છે. તેને તેની size, geographic area અને કેટલા કમ્પ્યુટર એક Network માં રહી શકે છે તેવી રીતે વિભાગ કર્યા છે. એક નેટવર્ક નાના રૂમથી લઈને આખી દુનિયાનાં કમ્પ્યુટર ને એક બીજા ની સાથે જોડી શકે છે. તો ચાલો આપણે નેટવર્ક ના પ્રકાર Types of Network in Gujarati વિષે જાણીએ. 


આમ તો ત્રણ પ્રકારનાં નેટવર્ક હોય છે. LAN, MAN અને WAN. તેના સિવાય બીજા પણ છે જેમ કે PAN, HAN.


1. Personal Area Network (PAN શું છે?)

Personal Area Network (PAN)
Personal Area Network (PAN)


આ નેટવર્ક ને PAN પણ કહે છે. આ એક નાનું નેટવર્ક છે જે એક ઘરની અંદર તેની સીમા રહે છે. જેમ કે એક બિલ્ડિંગમા એક કે તેથી વધુ કમ્પ્યુટર PAN માં રહે છે. તેની સાથે સાથે telephone, Video game कुछ અને Devices જોડાયેલા હોય છે. 


2. Home Area Network (HAN શું છે?)

Home Area Network (HAN)
Home Area Network (HAN)


એક જ residence મા ઘણા લોકો એક જ નેટવર્ક નો ઉપયોગ કરે છે તો તેને આપણે Home Area Network કહે છે. તેને HAN પણ કહે છે. આમ તો તેમાં WIRE થી internet connection હોય છે. જે એક modem થી જોડાયેલ હોય છે. આ modem બંને connection મતલબ કે wire અને wireless provide કરે છે. આ નેટવર્ક માં તમે આ બધું કરી શકો છો. WIFI પણ Home Area Network માં આવે છે. 


ખાસિયત

ઘરના કોઈ ખૂણામાં બેસીને તમે document ની print કઢાવી શકો છો. 

photo upload અને download પણ કરી શકો છો.

online video sharing ની સાથે સાથે video streaming પણ કરી શકો છો. 

PAN અને HAN માં કાંઈ જાજું અંતર નથી.


3. Local Area Network (LAN શું છે?)

Local Area Network (LAN)
Local Area Network (LAN) 


Local Area Network એટલે કે LAN. આ Network તમને દરેક જગ્યાએ મળી જશે જેમ કે ઓફિસ, કોલેજ, સ્કૂલ, બીઝનેસ ઓર્ગેનાઇઝેશન. resource sharing, data storage, document printing માટે આ network નો ઉપયોગ થાય છે. તેને બનાવવા જાજા hardware ની જરુર નથી પડતી માત્ર hub, switch, network adapter, router અને Ethernet cable ની જરૂર પડે છે. 


સૌથી નાનું LAN કેવલ બે કમ્પ્યુટર થી બની શકે છે. એક LAN મા આપણે 1000 કમ્પ્યુટર ને એક બીજા સાથે જોડી શકીએ છીએ. આજ કાલ તો તે wireless માં પણ ઉપયોગ થાય છે. speed, ઓછો ખર્ચો અને Security આ network ની ખાસિયત છે. તેમા Ethernet cable નો ઉપયોગ થાય છે. 


એક office માં તેને document sharing અને printing માટે એજ Network ખાસ છે. Document sharing મા શું હોય છે. એક central server હોય છે જ્યાં બધી ફાઈલ ને રાખવામાં આવે છે. કોઈ પણ employee ત્યાં ગયા વગર તે ફાઈલને access કરી શકે છે. જો કોઈ ને પ્રિન્ટ કરવી હોય તો central printer નો ઉપયોગ કરી ને પ્રીન્ટ કરી શકે છે. એ જ LAN નો ફાયદો છે. તેને Resource sharing કહે છે. જો એક Local Area network wireless છે તો તેને wireless LAN કહે છે.


ખાસિયત

નાના geographical Area માં તેનું અંતર સિમિત છે. 

એક ઘર, ઓફિસ અને કોલેજ માં ઉપયોગ થાય છે.

તેની ownwrship private હોય છે. 

આસાનીથી તે Network ને બનાવી શકાય છે.

આ Network ની data transmission speed high છે. 


4. Metropolitan Area Network (MAN શું છે?)

Metropolitan Area Network (MAN)
Metropolitan Area Network (MAN)


Metropolitan Area network ને MAN પણ કહે છે. આ એક આખા શહેર ને જોડતું Network છે. એક શહેરમાં નાના મોટી કોલેજ, સ્કૂલ, ગવર્ન્મેન્ટ ઓફિસ ના નેટવર્ક ને જોડી રાખે છે. LAN થી પણ મોટું નેટવર્ક MAN છે. MAN 10KM થી 100KM સુધીનાં એરિયાને Cover કરે છે. ઘણા બધા LANs ને એક બીજા સાથે જોડી ને મોટું નેટવર્ક બનાવવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે. 


આ પ્રકારના Network જો એક કેમ્પસ મા ઉપયોગ થાય તો તેને campus area network કહે છે. તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ cable TV Network છે. LAN to LAN connect કરવા માટે MAN નો ઉપયોગ થાય છે. કોઈ મોટું Business Organisation જ પોતાનું MAN બનાવે છે. જેનાથી તે તેની અલગ અલગ branch ને connect કરી શકે. 


ખાસિયત

મોટા geographical Area માં તેનનું અંતર સિમિત છે જેમ કે town, city. 

તેની ownership public અને private હોય છે. 

આ નેટવર્ક install કરવામાં જાજો ખર્ચ આવે છે, LAN થી પણ વધારે.

data transmission speed moderate છે.



5. Wide Area Network (WAN શું છે?)

Wide Area Network (WAN)
Wide Area Network (WAN) 


LAN અને MAN પછી જે Network આવે છે તે Wide Area Network છે. આમ તો આ સૌથી મોટું નેટવર્ક છે. જે આખી દુનિયાનાં કમ્પ્યુટર ને કનેક્ટ કરે છે. તેને WAN પણ કહે છે. Wide area network ને LAN of LANS પણ કહે છે. આ નેટવર્ક ની ખાસિયત એ છે કે તેનો ડેટા રેટ ઓછો છે. પરંતુ વધુ અંતર કવર કરે છે. Wide Area Network નું ઉત્તમ ઉદાહરણ Internet છે. 


WAN બે પ્રકારના હોય છે. પહેલું Enterprise WAN અને બીજું Global WAN.wide area network ની સાથે કનેક્ટ થનાર કમ્પ્યુટર જ્યાદાતર public network નો ઉપયોગ કરતા હોય છે, જેમ કે Telephone line, Leased line અને satellites. સૌથી મોટું WAN Internet છે. 


આમ તો ઘણા બધા Wide Area Network છે. જેમ કે public packet network, Large Corporate network, Military networks, Banking networks, railway reservation network અને છેલ્લે Airline Reservation network. 


WAN ની મદદથી Network ની સુવિધા દેવા વાળી કંપની ને Network Service Provider કહે છે. તેને Internet નો core કહે છે. WAN ને સૌથી મોંઘું નેટવર્ક કહે છે. તેમાં SONET, Framerelay અને ATM જેવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થાય છે. 


ખાસિયત

મોટા geographical Area જેમ કે બે દેશોને એક બીજા સાથે આ નેટવર્ક થી કનેક્ટ કરી શકાય છે. 

તેની ownership public અને private હોય છે. 

આ નેટવર્ક ને install અને maintenance કરવું difficult હોય છે. 

data transmission speed slow છે. 







Post a Comment

0 Comments
* Please Don't Spam Here. All the Comments are Reviewed by Admin.